Supernatural Turkey
Sitemize üye olun!!


Supernatural Turkey Fan Sitesi
 
AnasayfaRole Playing GameTakvimSSSAramaKayıt OlGiriş yap

Paylaş | 
 

 Mayalar nasıl yok oldu?

Önceki başlık Sonraki başlık Aşağa gitmek 
Sayfaya git : Önceki  1, 2
YazarMesaj
İbrahim_SN
Süper Moderatör
Süper Moderatör
avatar

Oğlak Mesaj Sayısı : 1563
Kayıt tarihi : 23/09/09
Yaş : 26
Nerden : Çanakkale

Kişi sayfası
RPG Puanı:
100/100  (100/100)

MesajKonu: Mayalar nasıl yok oldu?   Paz Kas. 01, 2009 5:08 am

Konunun ilk mesajı :

MAYALARA NE OLDU

Yüzyilin
basindan beri bilim adamlari Mayalar'in kim olduklarini, nasil
yasadiklarini, ve uygarliklarinin bir anda neden yok oldugunu
arastiriyorlar. Bu garip uygarlik MS 300'lerde dünyanin en
gelismis uygarligiydi ama dünyanin günesin çevresinde
365 günde döndügünü bile bilen Mayalar tarihin
en kanli kasaplariydilar ve yemeklerini dahi yarim birakarak birden yok
oldular. Mayalar'in bilimi ve kültürü vardi, onlara bu
bilgiyi kim ögretmisti?.



Isik ve sihir
Her
yil ilkbahar ve sonbaharda, turistler, El Kastide Chicken Itza'nin
etrafinda toplanip, günes Isiginin yavas yavas piramidin
merdivenlerinden yükselip muhtesem iki iblis basinin taban
oymasini izliyorlar. Bu piramit, yaradilis ve
dönüsümün kudretli tanrisina, Kukulcan'a ithaf
edilmistir. Piramitte 4 merdiven ve her merdivende 91 basamak bulunur.
En tepedeki platformla birlikte bu basamaklar 365 adettir. Bu
günese göre hesaplanan yila esittir ve Mayalar'in astronomide
ileri olduklarini gösterir. ?blislerin baslari, dinsel ayinlerde
kurban edilmis insan kemiklerinin ve onlarin altin mücevherlerin
bulundugu dogal bir kuyuyu isaret etmektedir.





Guetamala
ormanlarindaki, kan kirmizi rengindeki piramidin önünde,
büyük bir kalabalik saatlerdir ayakta bekliyordu. Kimse
kipirdamiyordu; tüm gözler, piramidin dorugundaki atalarin
bilgileriyle dolu süslü kafatasindaydi. Kalabalik kralin
hareketlerini göremiyor fakat dinsel bir ayin oldugunu
anlayabiliyordu. Kral yanardagda olusan keskin taslari alip penisini
delecek ve sonra yaranin üstünü bir iple baglayip; kanin
agaç kabugundan yapilmis kaba akmasini saglayacakti. Daha sonra
bunu alip, bir ates yakacak, bu atesten yükselen duman
araciligiyla iblisle konusacakti. Ve Kral, ortaya çikti
pestemalinin altindan kanli elini göstererek, atalarinin mesajim
daha öncelerde de oldugu gibi yine haykirdi; "Savas için
hazirlanin" Kalabalik, nese içinde tekrarladi. Artik kan
dökme zamani baslamisti.


KAN HASADI
Eski Maya toplumunda politik ve dini olaylar, korkunç kan dökme ayinlerinin nedeniydi.



Savas, onlarin yasamiydi
Mayalar kimdi? inanilmaz büyüklükteki piramitleri
Amerika'nin ortasina insa eden ve sonra birdenbire terkedip kaybolan bu
insanlar kimlerdi? Neden o garip dinsel kurallara inaniyorlardi? Bu
sorular bugüne kadar sayisiz bilim adaminin zihnini kurcaladi. 150
yil geçtikten sonra Mayalar daha anlasilir olmaya basladilar.
Artik, Mayalarin MS. 250-900 arasinda yasadiklarini, dönemlerinin
en gelismis yazi sistemini bulduklarini, matematikle ilgilendiklerini ,
astrolojik takvimler olusturduklarini ve piramitler insaa ettiklerini
biliyoruz. Bugüne örnek olacak mimari örnekler bulundu,
insaatlarini, yagmur ormanlarina zarar vermeden belli zamanlarda
yapiyorlardi. Mayalar dogalligin bozulmamasi için bize iyi bir
ders vermislerdir, Güney Belize'nin orman kapli daglarinda; yeni
bulunan dört Maya kenti gösteriyor ki; Mayalar buralarda
yasamaktan kaçinmislardi, iste buralari 900'lü yillarda
yokolan Mayalarin toplumsal yasamlari hakkinda henüz
çözülememis bir çok soruya isik tutacaklardi.
"National Geographic" yazarlarindan arkeolog George Stuart; "Her sabah
uyandiginida Maya'lar hakkinda ne kadar az sey bildiginiizi
düsünüyorum, bu tropik iklimde nasil yasadiklarinin %1
ini ancak biliyoruz" diyordu. Kisitli imkanlara ragmen, arkeologlar,
sanat tarihçileri, yazit uzmanlari, antropologlar,
cografyacilar, ve dil uzmanlari yillardir Mayalarin pesinde. Ortada,
"Mayamanik" bir durum var; Tennesse Üniversitesi arkeologlarindan
Arthur Demarest son 4 yildir Kuzey Guetemala'da Maya kenti Dös
Pilas'i inceliyor. Demarest'e göre ormanin içinde kayip
kentler var; buralarda çözümlenemeyen yazitlar
bulunuyor ve bu yazitlar Mayalarin ani yok olusunu
açiklayabilir. Ortaya çikan bilgi patlamasi, siddetli
tartismalar yaratti. Kimin kuraminin dogru oldugu tartisiliyor. Yine de
uzmanlar bir görüs üzerinde fikir birligine vardilar;
savas, Maya halkinin olusmasinda ve yasaminda kilit noktaydi.


Oyun topu
Mayalar'in
top oyunlari hem eglence hem de dinsel törenler içindi.
Seyirciler, sonuçlar üzerinde bahis oynarlardi.
Günesin veya Ay'in sembolü olan bu top hep havada kalmaliydi.
Topu düsüren kaybediyordu ama oyunu degil yasamim da; oyunun
finalinde kurbanlar hazirdi. Galipler, kaybedenlerin baslarini kesip
top olarak kullandilar ya da öldürüp vücutlarini
piramitlerden asagiya sallandirdilar



Maya kentleri yasamak için degil miydi?
Mayalarin spordan dine kadar her konuda iskence ve kurban
törenleri düzenliyorlardi. Meksikali Antropolog Carlos
Navarette "Bu, Mayayla ilgilenenleri sok edecek bir iddiadir" diyor.
Klasik Maya Kültürü'nün olusmaya basladigi MS
250'den sonraki yüz yillarda, küçük
çatismalardan, büyük savaslara dönüsen
kabile çekismeleri, görkemli kentlerin hayalet kasabalara
dönüsmesine neden oldu. ilk batili arastirmacilar olan
Stephens ve Latherwood, büyüleyici diye tanimladiklari Copan,
Palenque, Uxmal ve digerleri hakkinda kitaplar yazmaya basladilar.
Stephens'in yazdigi basarili kitaptan sonra onu, Catherwood ve diger
yazarlar takip etti. Sonraki yarim yüzyilda Popol Vuh (Mayalari
anlatan kutsal kitap) ve "Relacion de las Cosas de Yucatan" adli
kitaplar yayinlandi. 16. yüzyildan sonra piskopos Diego de Lan da,
Maya kültürüne karsi ispanyol zaferlerini anlatan bir
kitap yazmisti. 1890'larda ise, ingiliz arastirmaci Alfred Maudsiay
degisik kaynaklardan derleyerek, Maya kentlerinin mimarisini anlatan
bir katalog olusturdu.
Tüm
bilgiler, 19. Yüzyil bilginlerini hiyeroglif yazilarini
yorumlamaya, Mayalarin tarihini yeniden incelemeye ve bu toplumun neden
yok oldugunu arastirmaya itti. 20. yüzyilin ilk yarisinda daha
çok kazilar yapildi ama hala ortaya ciddi bir sey
çikmamisti. 1950'lerde Carnegie Enstütüsü'nden J.
Eric Thompson ve SIyvanus Morley, bölgeyi incelemeye aldilar
onlara göre bulunan kentler, yasamak için degil dinsel
ayinler için yapilmisti. Yazitlarda astronomi ve takvim
çalismalari yer aliyor, tarihi olaylar, çiftçilik
yöntemleri ve tarinidan bahsedilmiyordu. Böylece bu
mekanlarin sadece özel durumlar ve çalismalar için
yapildigi kanitlaniyordu. Morley ve Thompson; Mayalarin yok oluslarina
ait bilgileri antik kentlerden elde edemeyeceklerini
düsünüyorlardi. Çagdas bilginler, daha iddiali ve
umutlu, modern teknoloji gibi bir de avantajlari var;
örnegin radyo karbon testi.


Dos
Pilos'ta çalisan Arthur Demarest MS. 761'den önce ve sonra
olarak Mayalarin tarihçesini iki bölüme ayirdi.
761'den önce savaslar düzenliydi; kabileleri tek bir
yönetim altinda toplamak için yapilirdi. Ama 761'den sonra
savaslar; kabile üstünlügüne ve mallarin
yagmalanmasina dayanmaya basladi. O yil, Dos Pilos Krali kabilelere dur
demek için savas açti ama Tamarindito'da yakalanarak
kurban edildi. Demarest'e göre; bu dönemden sonra ortaya
çikan soylu kanun yapicilari, çikar ugruna birbirlerini
yemeye basladilar ve güçleri çok artti. Böylece
sivil iç savas basladi; iste bu da Mayalarin sonu oldu ve buna
benzer olaylar baska bölgelerde de yasandi.


Susuzluk ve nüfus patlamasi kuramlari
Florida Üniversitesi arkeologlarindan Arlene ve Diana Chase'e
göre Belize'de yaptiklari arastirmalarin sonucunda, kabile
savaslari Mayalarin sonunu hazirlamisti. Bu iki arkeolog, kazilarda
binalar üzerinde hasarlar tespit etmisler ve gömülmemis
bir çocuk iskeletiyle, silahlar bulmuslardi. Bir çok
uzman yok olusun nedenini savaslara baglarken, baskalari bunun
hikayenin tümü olmadigini düsünüyor. Yokolmada
rol oynayan bir diger neden; yagmur ormaninin ekolojik dengesindeki ani
bir bozukluk olabilirdi. Arizona Üniversitesi arkeologu Patrick
Culbert; "Yeralti çalismalarindan anladiginiiza göre,
neredeyse orman tamamen yok olmus"diyordu.Su sikintisi, yok oluslarinda
rol oynamis olabilirdi. Cincinnati Üniversitesi arkeologlarindan
Vernon Searborugh ise, Tikal'deki kazisinda gelismis kanalizasyon
sistemleri buldu. Yilin 4 ayi yagmurlu bir bölgede yasayan bu
insanlarin ani bir susuzluga ugramalari gerçekten yok olus
nedeni olabilirdi. Bir baska neden nüfus patlamasi olabilir, yirmi
kentten toplanan bilgilerden anlasildigina göre km kareye 200
insan düsüyordu. Culbert'e göre;
endüstrisi olmayan bir toplumda nüfus bir sorun olabilir.
Arastirmacilar, kazilarda, iyi gelismemis çocuk iskeletleri
buldular, bu da yetersiz beslenmenin göstergesi olarak kabul
edilebilir. Yine Culbert, böyle karmasik ve kalabalik bir toplumun
çöküs nedeninin; savas, çilgin bir kral,
açlik ya da susuzluk olabilecegini düsünüyor ve
ekliyor "Böyle bir toplumun çöküsü
için milyonlarca neden söylenebilir".


Mayalar tapinaklarini yaparken



Takvimi ve dis dolgusunu bilen insanlar
Bu çöküsten çikarilacak ders nedir? Birçok uzman, çevreci mesajlar veriyor; Culbert;
"Nüfus patlamasi, ekolojik dengeyi bozdu ve milyonlarca insan
öldü." diyor. National Geographic dergisi yazari George
Stuart ;bu fikre katiliyor ve bu bilgilerin günümüz
dünyasinin sorunlarini yeterince çözemese bile
önemli uyarilarda bulundugunu düsünüyor. Ona
göre en önemli mesaj, yagmur ormanlarini kesmemek ama
digerleri bundan pek emin degil. Hiyeroglif uzmani Stephen Houston de,
Mayalardan daha pek çok ders alinacagi düsüncesinde;
"Çok farkli bir toplumdular ve onlari bir arada tutan çok
baska bir seydi".


Arkeologlar,
Mayalarin gerçekten farkli bir toplum oldugunu, onlarin
günlük yasamlanndan çikariyorlar. Mezarlarda
bulunanlar, gömütler, alelade evlerin mimarisi ve bulunan
duvar resimleri; ortalama bir Maya gününün nasil
geçtigini bizlere gösteriyor. 57 kisiden olusan tipik bir
Maya ailesi kahvaltida sicak çukulata, yeterince zengin
degillerse haslanmis misir ve seker kamisi yiyorlardi ve "atole"denilen
bir içki içiyorlardi. Genelde evler tek odali ve
çamur sivaliydi. Büyük olasilikla gün
içinde misir, bezelye, tavsan ve hindi diger yiyecekleri
arasindaydi.
Hasat mevsimi erkekler tarlalarda çalisirken,
kadinlar evde yemek pisiriyorlardi. Günün sonunda tüm
aile evde toplaniyor ve evin reisi küçük bir dini
ayinle atalara dua ediyordu. Zamanlarini sadece tarimla
geçirmiyorlar, piramitler ve tapinaklar insa ediyorlardi.
Genelde dügün törenlerine kutlamalara, astrolojik ve
takvimsel çalismalara katiliyorlardi. Böyle zamanlarda kral
kurbanlar kesiyor ve top oyunlari düzenliyordu. Kaybedenler
piramide asiliyor ya da kurban ediliyordu. Çiftçiler bu
günler için yemek hazirlayip, standlar açiyorlardi.
Mayalar'in gelismis bir estetik anlayisi vardi. Yale Üniversitesi
antropologu Michael Coe "Mayalar" adli kitabinda; "Aileler
çocuklarinin burunlanna onlarin gücünü artirici
süsler takarlardi" diye yaziyor. Mayalar ayni zamanda bebeklerin
iskeletlerine sekil vermek amaciyla onlari sararlar ve koni seklinde
bir sapka takarlardi. Belki de günümüzün besik ve
kundak aliskanligi onlardan miras kalmistir. Bazi arastirmacilar, bu
sekildeki kafataslarinin bu aliskanligin sonucu oldugunu ileri
sürüyorlar. Mayalar dislerini bazen "T" seklinde bazen de
delerek doldururlardi (anestezi yapip yapmadiklari kesin degil).
Dislerini çogunlukla degerli taslarla en çok da yesimle
kaplarlardi. Coe'ya göre; genç erkekler evlenene kadar
kendilerini siyaha boyuyorlar daha sonra ise degisik dövmelerle
süsleniyorlardi. Bu bilgiler sadece bulunan nesnelerden degil
geride biraktiklari hiyerogliflerden de ögrenildi.

GECMiSi YASIYORLAR
Meksika
daki tur rehberleri bir öykü anlatirlar.Bir turist, korku
içinde piramitlere bakar ve rehbere dönüp; "Bu
binalarin hepsi çok güzel, fakat tüm insanlar nereye
gitti?" der. Rehber kafasini alayci bir sekilde sallayarak cevap verir;
"Su anda bir Maya île konusuyorsun, bizler hala buradayiz
hiç bir zaman burayi terk etmedik". Yasanan karmasa, Maya
bilmecesinin kalbindedir. Bilim adamlari binlerce yil Öncesindeki
Maya imparatorlugu'nu arastirirlarken bugün Guatemala
çevresinde 1.200.000,Belize çevresinde ise, 5.000.000
Maya insani yasiyor. Etnik olarak, onlar dünyanin en gelismis
imparatorlugunu Orta Amerika'da kurmus insanlarin soyundan geliyorlar.
Maya kalintilarini gezmeye gelen birçok turist Amerika'da eski
Mayalarin torunlarinin yasadigini ögrenseler soka girerlerdi.
Yüzyillardir olagelen kültür etkilenmesinden sonra Orta
Amerika'da yasayan Mayalarin torunlari yeni kültür yaratarak
yasamlarini sürdürüyortar. Orta Amerika'da yasayan
Mayalarin torunlari simdi sadece gelen ziyaretçiler ?çin
atalarinin kiyafetlerini giyiyorlar. 1992'de Orta Amerika'nin yerlileri
olan Maya halkina karsi Meksika devleti tarafindan zulmedildi,
yapilanlar, insan haklarina aykiriydi.1990'daki toprak kavgasinda 11
kisi,1988'de de Maya halkindan 100 kisi yakalanmis ve iskence edilmisti.

30
saat boyunca hiç bir tibbi müdahale olmadan aç
birakildilar ve Mayalar, 140.000 Guetamalaliyi öldürecek
gerilla savasina basladilar. Hükümet onlarin köylerini
yakti.16.yy'da ispanyol istilasi sirasinda birçok yerli, dini
inançlarindan uzaklastirildi. Kabartmalar yikildi, dini
inançlarina ait olan hersey misyonerler tarafindan harap
edildi.Yeni koloniler kurmak için köle gibi
çalistirildilar.400 yil ispanyollar tarafindan ezildikten sonra
Meksikalilar tarafindan isgale ugradilar ve hala öyleler...
Bugün Meksika Hükümeti, insan haklari adina Mayalara
esit sans taniyacaklarini açiklamasina ragmen; Mayalar hala
sosyo ekonomik siranin en altindalar. Chipas'ta 9 tane yerli dili
musuluyor ve Meksikalilar azinliklara ragmen iktidari ellerinde
tutuyorlar. Ne yazik ki, yerli nüfusu ülke potansiyelinin
çok üzerinde. Ayrica yerlilerin % 70'i su sikintisi
çekiyor. Bu kötü kosullarda Birçok Maya insani
modern ,yasam sartlarini reddederek eski aliskanliklarini
sürdürüyor. Daglarda yasayan Mayalar, 4000 yil
önceki atalari gibi yasiyorlar.




"Birden beyin kanallarim açildi..."Maya
yazitlari, çesitli ilgi alanlari olusturdu. Güney Alabama
Üniversitesi sanat ögretmeni Linda Schele eski yazitlar
konusunda birdenbire ortaya çikan ilginç bir
örnektir. 1970 yilinda Meksika ziyaretinde, Palenk konferansinda
Schele; 7. Yüzyil baslarindan 8. Yüzyil sonlarina kadar
yasayan yasa yapicilarin kanunlarini 2.5 saat süren bir konusmada
açikladi ve bunlar dogruydu. Bu nasil olmustu?
Çünkü Schele bir amatördü; Profesyoneller
kabartmalarin açiklamasinin bir çesit
içgüdüye ve sezgiye bagli oldugunu
söylüyorlar. Verilen yazi sistemine uyularak
çözülmüs olabilecegin'i de ekliyorlar. Linda
Schele; "Aydinlanma dakikalari kariyeriniin dönüm noktasiydi.
Birden beyin kanallarini açildi ve hersey yerli yerine oturdu"
diye anlatiyor. Bu olaydan sonra, bir çesit dil
çözüm devrinii basladi. Bölge genç tarihi
yazit uzmanlari ile doldu. 34 yasindaki Stephen Houston ile 28
yasindaki David Stuart'da bunlara dahildi. Kariyerlerine çok
küçük yaslarda baslamislardi. Maya arkeologu George
Stuart'in oglu ilk Maya gezintisini 3 yasindayken yapmisti ve 1984'de
18 yasindayken çözdügü bir Maya grafigiyle,
Maç Arthur Dernegi tarafindan en genç yazi
çözücüsü ve dahi ilan edildi. Stuart'in
sonraki projesi simdiye kadar çözülmüs tüm
Maya yazitlarini inceleyen bir katalog yapmak. Neredeyse yüzyillik
bir çalisma bu ve genç Stuart; "Bu çalisma benden
sonra da aranan bir kaynak olacak" diyor.




Bir uygarligin umutsuzlugu
Örneklerde görüldügü gibi kabartmalarda
propaganda da var. Düsünün, Körfez Savasi'ni
anlamak için Saddam'in konusmalannin duvarlara yazildigini...
Arlen Chase;
Mayalar'in politik ve sosyal yasamlarini çözmek için
bu yazitlari okumanin yeterli oldugunu, arkeolojinin bunu saglamak
için gerekli oldugunu ifade ediyor. Houston ise, yazitlarin
propaganda ile dolu oldugunu, yine de bir toplumu anlamak için
yararli oldugunu söylüyor.


Maya
yazitlarini desifre etme üzerindeki tartismalar sürüyor,
hiçbir zaman nihai çözüm bulunmayacak.
Çünkü yeni bulgular farkli bakis açilari
getiriyor. Chase'in arastirmalarina dayanarak söylenebilir ki,
Mayalar orta sinif bir toplumdu. Mezar kazilari, yasam tarzlarinin,
bilimsel yönleri kadar gelismedigini gösteriyor. Kimyasal
toprak arastirmalari, iskelet incelemeleri bize onlarin hastaliklarini,
tarini yöntemlerini hatta iklim kosullarini gösteriyor.
Birçok arastirmaci ve bilim adami Mayalar'in yok olus gizeminin
pesinde. David Freidel, Mayalar'in tarihte esine az rastlanan bir
umutsuzluga düsmüs olduklari görüsünde; ona
göre, geçmise bakildiginda Mayalar'in ulastigi bilimsel ve
toplumsal düzeyin nedeni, hayalgücü ve reel eylemin
disindadir çünkü onlar yasami anlamli kilmak
istiyorlardi. Mayalar'in birden yokolus nedeni veya nedenleri hala
bilinmiyor, dev bir uygarlik nasil ve neden kayboldu? Uxmal'da yansi
yenmis yemek tabaklari hala durmaktadir;
kimden ya da neden kaçtilar ve en önemlisi su anda onlarin kalintilari nerede?





Mayaları hep merak etmişimdir Smile
Sayfa başına dön Aşağa gitmek

YazarMesaj
Hcrst
Mega Üye
Mega Üye
avatar

Yay Mesaj Sayısı : 781
Kayıt tarihi : 22/09/09
Yaş : 24

MesajKonu: Geri: Mayalar nasıl yok oldu?   Salı Ara. 01, 2009 11:31 pm

Ay evet ya ahahah zamanlar karıştıı Very Happy Very Happy
Sayfa başına dön Aşağa gitmek
İbrahim_SN
Süper Moderatör
Süper Moderatör
avatar

Oğlak Mesaj Sayısı : 1563
Kayıt tarihi : 23/09/09
Yaş : 26
Nerden : Çanakkale

Kişi sayfası
RPG Puanı:
100/100  (100/100)

MesajKonu: Geri: Mayalar nasıl yok oldu?   Çarş. Ara. 02, 2009 12:00 am

ahahha Very Happy aman ya nolcak Very Happy
Sayfa başına dön Aşağa gitmek
Hcrst
Mega Üye
Mega Üye
avatar

Yay Mesaj Sayısı : 781
Kayıt tarihi : 22/09/09
Yaş : 24

MesajKonu: Geri: Mayalar nasıl yok oldu?   Çarş. Ara. 02, 2009 1:34 am

Ehehe sağol o zaman Smile
Sayfa başına dön Aşağa gitmek
İbrahim_SN
Süper Moderatör
Süper Moderatör
avatar

Oğlak Mesaj Sayısı : 1563
Kayıt tarihi : 23/09/09
Yaş : 26
Nerden : Çanakkale

Kişi sayfası
RPG Puanı:
100/100  (100/100)

MesajKonu: Geri: Mayalar nasıl yok oldu?   Çarş. Ara. 02, 2009 1:36 am

rica ederim Very Happy
Sayfa başına dön Aşağa gitmek
 
Mayalar nasıl yok oldu?
Önceki başlık Sonraki başlık Sayfa başına dön 
2 sayfadaki 2 sayfasıSayfaya git : Önceki  1, 2
 Similar topics
-
» İsmini Nasıl Değiştirebilirim
» Telepati Nasıl Yapılır?
» Astral Seyehat Nasıl Yapılır?
» Kristen Sizce NaSıL Biri ?
» Kartuş Dolumu Nasıl Yapılır?

Bu forumun müsaadesi var:Bu forumdaki mesajlara cevap veremezsiniz
Supernatural Turkey  :: Serbest Bölge :: Sizden Gelenler :: İlginç Olaylar-
Buraya geçin: